Home » Archieven voor februari 2021

Maand: februari 2021

wintersport, GIF van schaatser

Op glad ijs: wintersporten met weinig zicht

Geschatte leestijd: 5 minuten

Zie je het al voor je? Een schaatser die zich aan het tuig van zijn geleidehond over het ijs voortbeweegt, of een skiër die met behulp van een taststok de zwarte piste afdaalt? Nee? Goed, dat ligt niet aan jouw vermogen tot inbeelden, de traditionele hulpmiddelen voor visueel beperkten schieten zeer zeker tekort op een gladde, bevroren ondergrond. Dat wil echter niet zeggen dat blinden en slechtzienden niet aan wintersport kunnen doen. In mijn jeugd heb ik zeer regelmatig mogen skiën en schaatsen. Dankzij verschillende stichtingen en mijn eigen school mocht ik meerdere malen proeven van de wintersport en nog steeds ga ik niet snel zo’n ijskoud avontuur uit de weg.

Schaatslessen op kunstijs

Al op jonge leeftijd begon ik met schaatsen. Er werden voor kinderen met een visuele beperking speciale dagen georganiseerd door een stichting, ik weet helaas niet meer welke, waarbij we op ons eigen tempo kennis konden maken met de sport. We kregen dan vaak één op één les van een instructeur, die al zijn tijd, aandacht en geduld aan zijn of haar leerling wijdde. Eerst leerde ik schaatsen aan zo’n rekje dat je voor je uit duwt om niet onderuit te gaan, maar al snel ging ik zonder hulpmiddel over het ijs.

Ook op latere leeftijd, toen ik al op het voortgezet onderwijs zat, werden er speciale schaatsdagen georganiseerd door mijn school. Omdat ik al enige ervaring had ging ik na korte tijd mijn eigen rondjes op de ijsbaan schaatsen. Het voordeel van schaatsen op zo’n baan is dat je niet kunt verdwalen: je kunt maar één kant op en de baan loopt rond, dus je kunt nooit een verkeerde afslag nemen. Het enige waarvoor ik moest oppassen, waren mijn mede-schaatsers die niet mee waren vanuit mijn school. Zij konden in tegenstelling tot mij prima zien, maar zagen niet aan mij dat dit voor mij niet gold. Dat was de reden dat we knalgele hesjes moesten dragen waarop duidelijk stond aangegeven dat we het slecht zagen.

Vorig jaar was er rond deze tijd een kleine ijsbaan vlak bij mijn huidige woonplek. Ik heb toen ook een paar keer geschaatst zonder instructeur, gewoon met vrienden. Inmiddels had ik letterlijk de slag te pakken. Schaatsen verleer je niet zo snel meer, zeker niet als je in je jonge jaren intensief één op één instructie hebt gehad. Of ik bang ben om te vallen? Ach, natuurlijk ga ik wel eens onderuit, maar dit ligt lang niet altijd aan mijn slechte visus. En zo lang de schaatsers om je heen een beetje rekening met je houden komt het meestal wel goed is mijn ervaring.

Schaatsen op natuurijs

Tja, dit is weer een hele andere tak van de wintersport. Als mijn ouders met mijn zussen op het meer vlak bij ons huis gingen schaatsen, deed ik altijd dapper mee en ik hield ze nog bij ook. Toch voelt schaatsen op natuurijs, hoe gaaf het ook is om te doen, een beetje onveilig voor me. Je kunt makkelijker verdwalen als je op open water schaatst, al hielden mijn ouders me natuurlijk goed in de gaten. Daarbij heeft natuurijs genoeg oneffenheden die ik makkelijk over het hoofd kan zien, zeker als er sneeuw op het ijs ligt. Ondanks dat, ga ik graag mee om te schaatsen. Simpelweg omdat ik het heel erg leuk vind. Ik voel me super vrij en wendbaar op mijn schaatsen, zelfs al hebben mijn knieën vaak genoeg een harde ontmoeting met het bevroren wateroppervlak.

Skikamp in Oostenrijk: next-level wintersport

Skiën is voor mij een soortgelijk verhaal. Ik begon als jonkie met speciale één op één skilessen in Snow World, Zoetermeer. Ook dit skiën vond ik heel erg leuk, alleen dat vallen… Natuurlijk, omdat je je over sneeuw voortbeweegt val je zachter, maar het overeind komen duurt door die lange latten een eeuwigheid. Ook het naar boven gaan, we begonnen natuurlijk wel met een kleine heuvel, vergde tijd. Daar tegenover stond dat het van de heuvel af glijden met een behoorlijke vaart, terwijl de ijzige wind door mijn haren woei, een heerlijke beloning voor mijn zwoegen was.

In 2015 ging ik met de bovenbouw van mijn school een week op skikamp. We verbleven in een hostel hoog in de bergen van Oostenrijk. Vaarwel miniheuvels en kunstsneeuw, nu gingen we voor het echie. We begonnen met skiën vanaf het bospad, een vrij makkelijke en niet al te lange route. Daarvoor moesten we wel met de skilift naar boven. Een heuse skilift, waar je heel snel tegenaan moest leunen voordat hij aan je neus voorbij ging. De lift duwde je dan naar boven, dus je moest opletten dat de latten van je ski’s niet over elkaar heen gingen. Voor de mensen die het echt eng vonden werd de lift af en toe stil gezet

Ook het skiën ging hier één op één, er waren genoeg begeleiders mee. Voor degenen die het echt slecht zagen, zoals ik, werd een hulpmiddel gebruikt dat een pilot werd genoemd. Ik hield een soort beugel vast die voor mijn buik werd gehouden. Achter me skiede iemand met goed zicht, die de twee uiteinden van deze beugel vasthield en indien nodig daarmee de richting kon aangeven. Later voelde ik me zeker genoeg om zonder pilot te skiën en aan het eind van de week ging ik de blauwe piste af. Deze vond ik al best eng met van die scherpe bochten. Hier ben ik het vaakst onderuit gegaan en ik vergeet nooit meer dat moment dat de ski’s van mijzelf en mijn begeleider in elkaar gehaakt zaten en we beide niet konden opstaan. We hebben toen flink gelachen en gevloekt.

Wat een heerlijke week was dat. We hebben niet alleen op de ski’s gestaan, we gingen ook wandelen en langlaufen. ’s Middags wachtte dan vaak een heerlijke, hete soep op ons in het hostel. Nee, met de juiste begeleiding en aanpassingen zijn deze wintersporten erg leuk voor mensen met een visuele beperking. En tijdens deze week heeft niemand een ledemaat gebroken, dat kun je bij veel skivakanties met grote groepen zienden niet zeggen, toch?

Foto van iemand met gesloten ogen

Een onzichtbare blinddoek: als ze niet zien dat jij het niet ziet

Geschatte leestijd: 3 minuten

Het was een zonnige dag en ik was op dat moment bij een goede vriendin. We besloten om een wandeling te gaan maken. Als je het huis uit loopt, vind je daar even later een soort drempel naar beneden. Deze ligt daar al zolang het huis er staat, maar ik had hem nog niet geregistreerd ondanks dat ik daar al meerdere malen langs ben gelopen. Oeps, ik verstapte me. Je hoorde echt een typisch ik val net niet-geluid. We schoten beiden in de lach. Dat had ik makkelijk gezien kunnen hebben, toch? Of is dat toch niet helemaal waar? In dit artikel neem ik jullie mee in mijn belevingswereld. De wereld waarin je zowel onderschat als overschat wordt wat betreft je visuele beperking.

Op het eerste gezicht…

“Ben jij slechtziend dan?” Is de vraag die me vaak gesteld wordt. Het is helemaal niet raar dat mensen die vraag stellen, ondanks dat het me soms mijn neus uitkomt. Ik snap het wel. Als je me van een afstandje bekijkt zal je het ook niet merken. Tot dat je dichterbij komt. Het is me inmiddels goed gelukt om het te kunnen verbergen, maar dit gaat niet meer zodra iemand me in de ogen aankijkt. Dit komt door m’n nystagmus. Dit is er in verschillende varianten, dus wat ik hier schets geldt niet voor iedereen. M’n ogen vergelijk ik af een toe met een flipperkast: mijn ogen zijn soms als het balletje dat alle kanten op vliegt, maar voornamelijk de snelheid waarmee dat gebeurt. Dat is voor mij nystagmus. Ik zie het zelf gebeuren en anderen vragen vaak waarom m’n ogen zo trillen. Ook ben ik met aangeboren staar geboren. Dit houdt in dat ik niks zag toen ik geboren werd. De staar is operatief verwijdert en ik ben weer twee vertelenzen armer. Dit maakt samen mijn slechte zicht.

Overschat of juist onderschat

Of het goed is om je visuele beperking te verbergen, daar valt natuurlijk over te twisten. Dit maakt in mijn situatie ook dat mensen me vaak overschatten. Het heeft ook zijn voordelen. Ik zet me voor 200% in om te kunnen functioneren als iemand met goede ogen. Uit eindelijk heb ik daar de consequenties wel van moeten ondervinden, maar het heeft me wel een aantal mooie ervaringen opgeleverd. Een ander deel dat me overschat zijn de mensen die minder zien dan ik. Voor hen heb ik ‘goede’ ogen. Laten we vooropstellen dat ik zeer tevreden ben dat ik heb wat ik heb, maar dat maakt het des te lastiger om aan te geven dat je iets niet ziet of simpelweg niet kan. Het is niet voor te stellen hoe het is om mijn zicht te hebben en vice versa. Zie daar maar eens een balans in te vinden. De balans tussen zelfacceptatie, aangeven wat je nodig hebt en wat je wel of niet kan doen.

Dit brengt me weer bij de andere kant van de medaille. De mensen die je onderschatten. “Dit kun je beter niet doen, want dat zie je niet”, is een zin die ze wat bij betreft helemaal mogen verwijderen uit het woordenboek. Het mag niet meer mogelijk zijn om die zin te maken. Laat niemand je vertellen wat je wel of niet kunt, maar blijf wel realistisch. We weten allemaal dat ik geen piloot zal worden. Ik loop persoonlijk liever tegen een gigantische muur aan, want dan heb ik het tenminste geprobeerd. Ook hier is weer sprake van een balans. Al moet ik zeggen dat het voor de omgeving misschien ook moeilijk is om die te vinden.

Een goed getraind geheugen

And last but not least. Ik ervaar nog wel één groot voordeel. Tijdens mijn behandeling binnen de GGZ, waar ik al eerder dit artikel over geschreven heb, werken ze heel veel met teksten op papier. Tijdens een sessie wordt er vaak geschreven op een groot vel papier, net zoiets als een schoolbord. Ik kan daar helemaal niets van lezen. Zelfs niet als ik dichterbij ga zitten, want het is immers erg onbeleefd om met je hoofd voor je groepsgenoten te zitten. Waar zij ‘even moeten kijken of het al genoemd was’ onthoud ik wat er al genoemd is. Dat is een grote voorsprong en daarmee neem ik genoegen met mijn onzichtbare blinddo

Foto van laptop met schermlezer

De schermlezer als onze digitale gids

Geschatte leestijd: 4 minuten

Of je nu een trouwe lezer van ons blog bent of zo nu en dan een EyeOpener meepikt, als je ons volgt weet je dat blinden en slechtzienden over het algemeen prima met computers en het internet uit de voeten kunnen. Dat is een geruststellende gedachte, want vandaag de dag zijn er nog steeds veel te veel mensen die onterecht geloven dat visueel beperkten volledig afgesneden van het internet leven. Onvoorstelbaar, niet? Ik bedoel, de technologie staat voor niets en wij zijn veelal vindingrijke, oplossingsgerichte denkers. Ook zijn er mensen die wel weten of vermoeden dat wij onze weg online kunnen vinden, maar gewoon niet begrijpen hoe we dat doen. Dat is niet erg, zolang je er niet klakkeloos vanuit gaat dat wij allemaal een stel digibeten zijn leg ik met plezier uit, aan de hand van een situatie die momenteel in mijn leven speelt, hoe blinden en zeer slechtzienden de computer bedienen. Dit doen we met de schermlezer: een stukje super handige software die er voor zorgt dat ik het artikel kan publiceren dat jij nu leest.

Drie manieren van kijken

Globaal gezien kan een schermlezer drie verschillende functies hebben: spraak, braille en vergroting. De spraakfunctie zorgt ervoor dat de tekst op het scherm door een door de computer aangestuurde stem wordt voorgelezen. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de woorden die je typt. De vergrootfunctie vergroot vanzelfsprekend de inhoud op het scherm, maar het is net iets gecompliceerder dan alleen dat. De meeste schermlezers die vergroting ondersteunen bieden de mogelijkheid om alleen bepaalde delen van het scherm te vergroten, de kleuren om te keren of het contrast te verhogen. En uiteraard kun je zelf bepalen hoe zeer je dingen uitvergroot. Als laatste is er nog de braillefunctie. Deze werkt door middel van een brailleleesregel, een klein, smal apparaat dat men voor het toetsenbord plaatst. Het programma vertaalt de woorden die op het scherm te zien zijn naar braille en geeft ze weer op deze brailleleesregel. Natuurlijk past de hele inhoud van een scherm niet altijd op een brailleleesregel en is het onhandig als de spraakfunctie alles voorleest. Daarom werkt een schermlezer met een systeem waarbij steeds een klein deel van de inhoud via braille en spraak aan de gebruiker getoond wordt.

Welke van bovengenoemde functies iemand gebruikt hangt af van diens visus en behoeften. Iemand die volledig blind is heeft bijvoorbeeld geen baad bij vergroting en gebruikt spraak, braille of een combinatie van beide. Ik ben zeer slechtziend en gebruik daarom het liefst alle drie de functies.

Verschillende schermlezers

Zoals het hoort bij een gezonde markt zijn er verschillende schermlezers te verkrijgen, die worden verstrekt door verschillende leveranciers. Een schermlezer is een hulpmiddel en wordt dus in de meeste gevallen vergoed door de zorgverzekeraar of het UWV. En dat is dus precies waar ik momenteel tegenaan loop: welke schermlezer past het best bij mij? Ik dacht de ideale schermlezer gevonden te hebben in Zoomtext Fusion, die spraak, braille en vergroting ondersteunt. Helaas is deze schermlezer een aanslag op de snelheid van mijn pc en zo ook op mijn bloeddruk. Omdat ik alle drie de functies van een schermlezer gebruik, is het programma behoorlijk zwaar en vraagt het veel van het werkgeheugen van mijn laptop. Gelukkig kreeg ik via de leverancier Babbage de mogelijkheid om een demo van de door hen ontwikkelde schermlezer Ultimate Screen Access, kortweg USA, uit te proberen. Dit programma is veel lichter en vertraagt mijn computer nauwelijks. Ik werk er nu al ruim een maand mee en ben zeer tevreden!

Opgelost, zou je denken, maar zo simpel ligt het niet. Zoals ik eerder al schreef worden de schermlezers meestal vergoed, omdat ze vaak aan de prijzige kant zijn. Maar hier zijn wel een aantal voorwaarden aan verbonden. Het is krap drie jaar gleden dat ik Zoomtext Fusion bij mijn zorgverzekeraar aanvroeg omdat ik gek werd van de schermlezer die ik toentertijd gebruikte. Ik had gehoopt dat Fusion met minder problemen zou werken en mijn computer niet zo ernstig zou vertragen als de andere schermlezer deed. Dit was echter niet het geval. Helaas moet er minstens drie jaar tussen de aanvragen voor gelijksoortige hulpmiddelen zitten, wat natuurlijk ook weer logisch is, omdat je anders kunt blijven wisselen wanneer het jou uitkomt. Het zal er dus om spannen of ik USA vergoed krijg. Maar goed, tot die tijd red ik me met de demo, eventueel Zoomtext Fusion en… had ik al verteld dat de meeste smartphones een ingebouwde schermlezer hebben die super werkt? Je ziet, we redden ons prima online. Als we niet kunnen zien wat er in onze digitale omgeving gebeurt, dan horen of voelen we dat snel genoeg.