Home » De schermlezer als onze digitale gids

Foto van laptop met schermlezer

De schermlezer als onze digitale gids

Geschatte leestijd: 4 minuten

Of je nu een trouwe lezer van ons blog bent of zo nu en dan een EyeOpener meepikt, als je ons volgt weet je dat blinden en slechtzienden over het algemeen prima met computers en het internet uit de voeten kunnen. Dat is een geruststellende gedachte, want vandaag de dag zijn er nog steeds veel te veel mensen die onterecht geloven dat visueel beperkten volledig afgesneden van het internet leven. Onvoorstelbaar, niet? Ik bedoel, de technologie staat voor niets en wij zijn veelal vindingrijke, oplossingsgerichte denkers. Ook zijn er mensen die wel weten of vermoeden dat wij onze weg online kunnen vinden, maar gewoon niet begrijpen hoe we dat doen. Dat is niet erg, zolang je er niet klakkeloos vanuit gaat dat wij allemaal een stel digibeten zijn leg ik met plezier uit, aan de hand van een situatie die momenteel in mijn leven speelt, hoe blinden en zeer slechtzienden de computer bedienen. Dit doen we met de schermlezer: een stukje super handige software die er voor zorgt dat ik het artikel kan publiceren dat jij nu leest.

Drie manieren van kijken

Globaal gezien kan een schermlezer drie verschillende functies hebben: spraak, braille en vergroting. De spraakfunctie zorgt ervoor dat de tekst op het scherm door een door de computer aangestuurde stem wordt voorgelezen. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de woorden die je typt. De vergrootfunctie vergroot vanzelfsprekend de inhoud op het scherm, maar het is net iets gecompliceerder dan alleen dat. De meeste schermlezers die vergroting ondersteunen bieden de mogelijkheid om alleen bepaalde delen van het scherm te vergroten, de kleuren om te keren of het contrast te verhogen. En uiteraard kun je zelf bepalen hoe zeer je dingen uitvergroot. Als laatste is er nog de braillefunctie. Deze werkt door middel van een brailleleesregel, een klein, smal apparaat dat men voor het toetsenbord plaatst. Het programma vertaalt de woorden die op het scherm te zien zijn naar braille en geeft ze weer op deze brailleleesregel. Natuurlijk past de hele inhoud van een scherm niet altijd op een brailleleesregel en is het onhandig als de spraakfunctie alles voorleest. Daarom werkt een schermlezer met een systeem waarbij steeds een klein deel van de inhoud via braille en spraak aan de gebruiker getoond wordt.

Welke van bovengenoemde functies iemand gebruikt hangt af van diens visus en behoeften. Iemand die volledig blind is heeft bijvoorbeeld geen baad bij vergroting en gebruikt spraak, braille of een combinatie van beide. Ik ben zeer slechtziend en gebruik daarom het liefst alle drie de functies.

Verschillende schermlezers

Zoals het hoort bij een gezonde markt zijn er verschillende schermlezers te verkrijgen, die worden verstrekt door verschillende leveranciers. Een schermlezer is een hulpmiddel en wordt dus in de meeste gevallen vergoed door de zorgverzekeraar of het UWV. En dat is dus precies waar ik momenteel tegenaan loop: welke schermlezer past het best bij mij? Ik dacht de ideale schermlezer gevonden te hebben in Zoomtext Fusion, die spraak, braille en vergroting ondersteunt. Helaas is deze schermlezer een aanslag op de snelheid van mijn pc en zo ook op mijn bloeddruk. Omdat ik alle drie de functies van een schermlezer gebruik, is het programma behoorlijk zwaar en vraagt het veel van het werkgeheugen van mijn laptop. Gelukkig kreeg ik via de leverancier Babbage de mogelijkheid om een demo van de door hen ontwikkelde schermlezer Ultimate Screen Access, kortweg USA, uit te proberen. Dit programma is veel lichter en vertraagt mijn computer nauwelijks. Ik werk er nu al ruim een maand mee en ben zeer tevreden!

Opgelost, zou je denken, maar zo simpel ligt het niet. Zoals ik eerder al schreef worden de schermlezers meestal vergoed, omdat ze vaak aan de prijzige kant zijn. Maar hier zijn wel een aantal voorwaarden aan verbonden. Het is krap drie jaar gleden dat ik Zoomtext Fusion bij mijn zorgverzekeraar aanvroeg omdat ik gek werd van de schermlezer die ik toentertijd gebruikte. Ik had gehoopt dat Fusion met minder problemen zou werken en mijn computer niet zo ernstig zou vertragen als de andere schermlezer deed. Dit was echter niet het geval. Helaas moet er minstens drie jaar tussen de aanvragen voor gelijksoortige hulpmiddelen zitten, wat natuurlijk ook weer logisch is, omdat je anders kunt blijven wisselen wanneer het jou uitkomt. Het zal er dus om spannen of ik USA vergoed krijg. Maar goed, tot die tijd red ik me met de demo, eventueel Zoomtext Fusion en… had ik al verteld dat de meeste smartphones een ingebouwde schermlezer hebben die super werkt? Je ziet, we redden ons prima online. Als we niet kunnen zien wat er in onze digitale omgeving gebeurt, dan horen of voelen we dat snel genoeg.