Home » (on)toegankelijkheid

Tag: (on)toegankelijkheid

Foto van koffie op het terras

Als VIP op het terras

Geschatte leestijd: 3 minuten

Eindelijk, na een periode vol wind en regen lijkt de zomer even terug te zijn. De temperaturen gaan voorzichtig weer omhoog, de zon schijnt en we gaan weer steeds meer naar buiten. Wat mij betreft is dit dan ook DE tijd om een terrasje te pakken. Mijn woonplaats barst van de restaurants met terrassen en helemaal met dit lekkere weer ben ik daar dan ook regelmatig te vinden met familie of vrienden, genietend van een hapje, drankje en de gezellige sfeer. Ik krijg dan echt zo’n vakantiegevoel.

Goed voorbereid het terras op

Ik krijg wel eens de vraag of ik het niet lastig vind om mezelf zogezegd te kunnen redden op een terras. Ik zie immers enkel licht en donker, dus even de menukaart lezen of het personeel wenken is wel eens lastig. Gelukkig hebben de meeste restaurants de menukaart op hun website staan en vaak is deze wel redelijk toegankelijk voor de spraaksoftware die ik gebruik. Het gebeurt een enkele keer dat de menukaart als een afbeelding op de site staat en dan kan ik er logischerwijs niks mee. Dat vind ik jammer, want vaak bekijk ik de menukaart even voor ik op stap ga, zodat ik al een beetje weet wat ik kan verwachten en het voor mij dan makkelijker is om, eenmaal op het terras aangekomen, een keuze te maken.

De aandacht trekken van het personeel is voor mij echter wel een issue, want dit doe je over het algemeen door oogcontact te maken en laat ik daar nou niet zo goed in zijn. En nee, ik ben ook niet het type mens dat dan maar over het terras gaat zitten roeptoeteren dat hij nog iets wil eten of drinken. Gelukkig heb ik meestal wel iemand bij me met meer zicht dan ik, en weet ik inmiddels ook restaurants in de buurt te vinden waar de bediening vaak uit zichzelf naar je toe komt.

Het grote nadeel

Het is wel eens gebeurd dat ik met twee vrienden een terrasje wilde pakken en we bij een restaurant kwamen waar ik maar één keer eerder was geweest. Toen was de bediening niet zo vlot, maar dat was inmiddels al meer dan een jaar geleden, dus gaf ik ze het voordeel van de twijfel. Nou, dat heb ik geweten. We hebben ze welgeteld drie keer gezien, toen ze de bestelling op kwamen nemen, toen ze de bestelling brachten en ongeveer een uur later, toen we na diverse pogingen contact probeerden te krijgen maar op stonden om weg te gaan. Ja, toen wisten ze niet hoe snel ze naar ons toe moesten komen met de rekening. Nu denk je misschien, het was vast heel druk daar, dus wat een ongeduld, maar er waren maar liefst twee andere tafels bezet, dus daar lag het niet aan. Maar goed, ondanks die vervelende ervaring hadden we het wel gewoon gezellig met elkaar en daar gaat het uiteindelijk om, toch?

Tips voor zorgeloos non-visueel terrassen

Ben je zelf visueel beperkt en vind je het zogezegd een uitdaging om zonder hulp van iemand met goed zicht toch naar een restaurant te gaan? Voel je dan niet bezwaart om iets extra’s aan het personeel te vragen. Ik vraag bijvoorbeeld altijd of ze het vlees dat ik besteld heb willen snijden, omdat het voor mij nu eenmaal lastig is om dit zelf netjes te doen, helemaal als er behalve het vlees nog meer dingen op mijn bord liggen. Zo kan ik toch van mijn eten genieten, zonder dat het een complete chaos op mijn bord wordt. Ook is het een goed idee om van te voren de online menukaart van het restaurant te checken als die er is, zodat je alvast een beetje kunt bedenken wat je wilt eten en het personeel niet de hele menukaart hoeft voor te lezen.

Audiodescriptie, foto van vrouw met koptelefoon

Audiodescriptie, het luisteren naar beelden

Geschatte leestijd: 4 minuten

Dat blinde en zeer slechtziende mensen geen televisie kijken is een hardnekkig vooroordeel. Op zich valt er iets voor te zeggen, want als je een leuke film, serie of tv-programma kijkt speelt het zien van wat er gebeurt een heel grote rol. Veel mensen met een visuele beperking geven dan ook de voorkeur aan het luisteren van radio of podcasts, waarbij het hebben van slechte ogen geen nadeel oplevert. Toch ben ik persoonlijk een verstokt bingewatcher van verschillende series en pak ik, of pakte gezien de huidige omstandigheden, regelmatig een bioscoopje. En met mij laten genoeg anderen zich niet door hun beperkte visus weerhouden om tv te kijken. Je kunt samen met iemand die wel kan zien kijken en dan uitgelegd krijgen wat er gebeurt als dat onduidelijk blijft, je kunt het natuurlijk met je eigen fantasie invullen of je zoekt achteraf op wat er gebeurde. Maar tegenwoordig, sinds een aantal jaar, is er een nieuw fenomeen in opkomst: audiodescriptie. Deze toevoeging verrijkt de kijkervaring van blinden en slechtzienden enorm.

Hoe werkt audiodescriptie?

Misschien heb je het wel eens gezien als je op televisie een programma keek, de aankondiging van te voren dat het betreffende programma audiodescriptie biedt voor mensen met een visuele beperking. Je hoeft je dan geen zorgen te maken dat je hier iets van mee krijgt als je dit niet wilt of nodig hebt, want gebruikers van audiodescriptie kunnen dit voor zichzelf aanzetten via bijvoorbeeld een app. Eigenlijk is het concept best simpel: je kijkt een film of serie met oortjes in en via die oortjes vertelt een stem je, tussen de dialogen van het programma door, wat er in beeld gebeurt. Het is dus niet zo dat de beschrijvingen door de oorspronkelijke gesproken woorden heen gaan en je mist dus niets daarvan. Het is dan ook echt een kunst voor de schrijvers van teksten voor audiodescriptie om dit mooi tussen de gesproken woorden door te laten gaan. Ze kunnen dus niet te veel informatie geven omdat er maar weinig tijd voor is, maar het is wel belangrijk dat kijkers het belangrijkste mee krijgen. Gezichtsuitdrukkingen of gebaartjes van de acteurs kunnen worden beschreven, hoe mensen er uit zien of hoe de omgeving van de scène er uit ziet. Onderstaande video heeft audiodescriptie, voor als je een voorbeeld wilt zien en horen van hoe het werkt.

Het leuke van audiodescriptie is dat je soms als non-visuele kijker extra info mee krijgt. Je krijgt bijvoorbeeld eerder de namen van personages te horen om het verhaal begrijpelijk te houden. Dit gebeurt niet vaak, want het is natuurlijk niet de bedoeling dat er gespoild wordt, maar soms komt het voor.

Thuis en in de bioscoop

Audiodescriptie is op steeds meer plaatsen beschikbaar. Er bestaat een speciale app, Earcatch, waarmee je audiodescriptie voor een film of serie kunt downloaden voor je deze gaat kijken. Als je de film bijvoorbeeld op een televisie of tablet gaat kijken en je hebt die app op je telefoon, kun je met de microfoon van je telefoon de app laten luisteren en synchroniseren met het geluid van de films of serie. De app kan de audiodescriptie dan precies goed laten lopen met het geluid van het andere apparaat. Door oordopjes in te doen horen andere de beschrijvingen niet. Veel ziende mensen vinden het behoorlijk irritant om audiodescriptie te horen, aangezien ze de informatie dubbel krijgen. Vroeger werkte de app alleen met oortjes, maar tegenwoordig kun je ze ook uit laten, bijvoorbeeld als je alleen bent of met andere mensen die het niet goed zien. Earcatch werkt ook prima in een bioscoop.

Streamingdiensten als Netflix en Disney+ bieden tegenwoordig bij veel films en series ook de mogelijkheid om audiodescriptie aan te zetten. Je hebt dan dus geen aparte app nodig. Als audiodescriptie beschikbaar is kun je de optie vinden op dezelfde plek waar je taal en ondertiteling in kunt stellen. Je vinkt de optie aan, vaak is deze alleen beschikbaar in de originele taal van de serie of film, en kijken maar!

Ondanks dat ik nog restvisus heb, maak ook ik dankbaar gebruik van audiodescriptie. Toen ik het voor het eerst gebruikte, ging er een wereld voor me open. Toen realiseerde ik me pas hoe veel ik eigenlijk mis en hoe vermoeiend het kan zijn om tijdens het kijken hardgrondig na te denken over wat er nou gebeurt. Het leek net of mijn kijkervaring een extra dimensie kreeg. Opeens kreeg ik alles mee en hoefde ik niet aan mijn medekijkers te vragen wat er gaande was. Ik heb denk ik nog nooit zo ontspannen in de bios gezeten als toen. Dat ik niet meer zonder audiodescriptie naar iets zou kunnen kijken is echter een leugen. Op Netflix bijvoorbeeld wordt deze ondersteuning vaak alleen geboden in de originele taal van de film of serie, maar als er Nederlandse audio van deze serie beschikbaar is, geef ik de voorkeur daaraan. Niet omdat mijn Engels zo slecht is, maar vanwege mijn zwak voor Nederlandse nasynchronisatie. Als er dan dingen gebeuren die ik niet mee krijg, spoel ik soms tien seconden terug en schakel ik voor een kort moment om naar de originele taal met audiodescriptie. Een zeer eigenaardig gebruik van het medium, ik weet het, en ik denk dan ook dat niet veel mensen dit op die manier doen.

GIF van Mario video games

Het spelen van video games met weinig visus

Geschatte leestijd: 6 minuten

Ik moet een jaar of tien geweest zijn toen mijn zusje voor haar verjaardag van mijn ouders een roze Nintendo DS Lite kreeg. Ook kreeg ze daarbij een spelletje waarmee ze voor baby’s kon zorgen. Toen al helemaal gek op zorgen en moederen stortte ze zich op het spel. Bijna iedere dag zag ik haar liefdevol spelen met haar digitale kindertjes. Ik was stiekem een beetje jaloers op hoe ze zich verloor in die wereld en wilde dat ook. Maar helaas, toen ze het me liet proberen ontdekte ik al snel dat het voor mijn drie procent zicht te veel gevraagd was. Te veel tekst, te veel details die ik miste. Later kreeg ze er een spel bij waarmee ze voor hamstertjes zorgde. Dat ging me wat beter af, vooral bepaalde minigames lukten me aardig. Toch dachten zowel mijn ouders als ik dat zo’n apparaatje niets voor mij zou zijn, omdat ik er zo weinig mee zou kunnen en ik misschien last van mijn ogen zou krijgen. Dus met een lichte teleurstelling zei ik de video games vaarwel.

Toen mijn andere zusje ongeveer een jaar later ook een DS Lite kreeg, een groene, nam mijn interesse voor video games weer toe. Zij kreeg er een totaal ander spel bij, namelijk: New Super Mario Bros. DS. Dit 2D Mario-spel waarbij je een klein poppetje door verschillende levels met uiteenlopende vijanden en obstakels moet sturen, was helemaal niet voor me te doen, zo dacht mijn moeder. Maar op een goede dag kreeg ik de DS van mijn zusje te pakken en probeerde ik ook dat spel, waarbij ik tot de verbazingwekkende ontdekking kwam dat ik het best redelijk kon zien, zolang ik de game console maar dicht bij genoeg hield, zo’n 1,5 centimeter van mijn ogen af. Er ging een hele wereld voor me open. De wereld van Super Mario, die lang niet zo ondoenlijk voor me bleek te zijn dan we hadden gedacht. En toen kwam het magische moment dat mijn moeder me op een ochtend in maart 2009 wakker maakte met de alles veranderende mededeling: “er is een witte DS Lite in de aanbieding, ga je mee?”, waarmee mijn leven als video gamer een startsein kreeg.

Gokken en klikken

Het begon met spellen van Super Mario. Deze waren niet al te lastig: er zit bijna geen verhaal in die spellen, dus ik hoefde geen halsbrekende toeren uit te halen om dat mee te krijgen. Hierdoor miste ik wel de plot van een spel als Super Mario 64 DS, maar de talrijke 3D-werelden die je zonder tijdslimiet kon verkennen om Power Stars te verzamelen, maakten dat meer dan goed. In Super Mario Bros. DS zat wel een tijdslimiet, die samen met Mini Mario de meeste problemen gaf. En Mario Kart was ook opvallend goed voor me te doen. Hoewel mijn visus waardeloos is, werkt mijn visuele geheugen wel behoorlijk goed, waardoor ik vrij snel de verschillende kartbanen uit mijn hoofd kende. Het liefst speelde ik als het vrolijke groene draakje, waarvan ik de naam natuurlijk niet kon lezen, dus die ik tot Ditchy gedoopt had, om er veel later achter te komen dat deze eigenlijk Yoshi heette. Internet werd in die tijd mijn grootste vriend en online las ik over de achtergrond van veel Mario personages, waardoor ik het ‘verhaal’ in de spellen beter kon begrijpen.

Mijn Mario Kart 8 deluxe highlights als Witte Yoshi
Meer highlights op een visueel uitdagender baan

Dankzij een schoolvriendinnetje ontdekte ik de wereld van Pokémon. Ik was meteen verkocht toen ze me Pokémon Soul Silver liet zien en wilde dat spel ook spelen. Het spel werd op mijn verzoek op mijn R4-kaartje gedownload, maar helaas was het de Japanse versie. Of nou ja, helaas, ik kon het toch niet lezen. En als extra moeilijkheid hebben de Pokémon spellen wel een uitgebreide verhaallijn. Omdat ik die totaal niet mee kreeg, rommelde ik maar wat aan. Dit had als gevolg dat ik soms tijden vast zat in hetzelfde gebied en maar niet verder kwam. Ik heb het zelfs voor elkaar gekregen om op een gegeven moment mijn sterkste Pokémon te verwijderen en ik kreeg hem met geen mogelijkheid meer terug. Toch had ik er ontzettend veel lol in. Later kreeg ik andere Pokémon spellen, zoals: Pokémon Diamond, die wel in het Engels waren. Ook daarvan was de tekst natuurlijk veel te klein om het verhaal te volgen, maar dit nam ik voor lief. Pokémon gevechten gingen beter, want ik leerde de zetten die mijn Pokémon kenden ook uit mijn hoofd. En zo af en toe vroeg ik iemand in mijn buurt om iets te lezen als ik dacht dat het belangrijk was.

Cheaten

Ik was, en ben nog steeds wel, erg streng voor mezelf als het om spelen van video games gaat. Ieder level, ieder gevecht wil ik zelf halen, drie procent zicht of niet. Ik heb de meeste spellen op eigen kracht uit kunnen spelen. Online leg ik het vaak wel af tegen mijn medespelers die niet gehinderd worden door slechte ogen en hoewel online spelen daardoor erg confronterend is, doe ik het wel graag. Af en toe stond ik mezelf toe om voor de lol cheats te activeren via mijn R4-kaart. Voor niet-gamers, cheats zijn codes die de spellen gemakkelijker maken. In Mario wordt je bijvoorbeeld onoverwinnelijk of kun je ongelimiteerd hoog en lang springen, waardoor je over alle obstakels heen vliegt. Er zijn veel verschillende soorten cheats en ik hield ervan om daarmee te spelen, al wiste ik de vorderingen die ik daarmee maakte vrijwel meteen weer. Er was altijd wel een stemmetje in mijn hoofd dat fluisterde dat ik vanwege mijn slechte zicht best wel eens zou mogen cheaten bij zo’n spel, maar dan voelde de prestaties die ik leverde niet als die van mij en maakte ik de voortgang die ik had geboekt vrijwel meteen weer ongedaan.

De beste consoles voor slechtzienden

Door de jaren heen heb ik verschillende consoles versleten. Niet zo zeer omdat ik slordig omga met mijn spullen, ik bedoel, ik heb in die tijd maar één DS Lite in tweeën laten breken. Ik kreeg een DSI, niet alleen om zijn vele nieuwe functies ten opzichte van de Lite, zoals het opnemen en bewerken van korte audiofragmenten waar ik onwijs mee geklooid heb, maar ook en vooral omdat daar een XL-versie van was die veel grotere schermen had. Ik nam in die tijd ook afscheid van de R4-kaart, omdat illegale spellen te veel ellende gaven en je er niet mee online kan gaan. Toen de Nintendo 3DS uitkwam besloot ik bij mijn DSI te blijven, maar ja, de nieuwste spellen kwamen alleen nog maar voor de 3DS uit. Ik baalde hier een beetje van. Aan die 3D-functie, één van de nieuwe mogelijkheden van deze console, had ik niets. Ik hou het apparaat zo dicht bij mijn gezicht dat, als ik 3D aanzet, mijn zicht op het spel wordt gehinderd door lelijke strepen. Gelukkig kun je 3D ook uit laten, en dus zwichtte ik in 2016 en kocht de Nintendo 3DS XL.

En toen kwam de Nintendo Switch uit. Ook tegen die drang om de Switch te kopen heb ik me jarenlang met succes verzet. Uiteindelijk werd ik toch overgehaald en kocht ik de Switch Lite. Deze kan niet aan de televisie verbonden worden, maar in tegenstelling tot wat je misschien zou denken vind ik dit juist fijner. Natuurlijk, een tv heeft een groter scherm, maar dit kun je niet vlak bij je ogen houden. Ook heb ik op de tv geen duidelijk overzicht en met een kleiner scherm wel. Mij wordt regelmatig gevraagd of dat gamen niet zwaar is voor mijn ogen. Bizar genoeg valt dat bij de meeste spellen best mee. Zolang ik niet hoef te lezen of te turen naar voor mij minuscule details, houden mijn ogen het erg lang vol zonder dat ik er last mee krijg.

Met het veranderen van console veranderde ook mijn manier van spelen. Mijn strategie van gokken en klikken volstond niet meer. Ik werd ouder en wilde het verhaal graag beter volgen. Toen ik de 3DS had, had ik daarvoor een vrij omslachtige en vermoeiende maar werkende methode gevonden. Ik gebruikte de camera van mijn telefoon met de vergrootfunctie om zo de tekst te lezen, en later gebruikte ik de app Seeing AI, die met wat gestotter en gehakkel de tekst onder mijn camera kon voorlezen. Toen ik twee maanden geleden de Switch Lite kocht, werd ik getroffen door een positieve verrassing. Deze Switch heeft namelijk een zoomfunctie, waarmee ik het scherm kan vergroten en dus geen hulp van andere apparaten nodig heb om te lezen wat ik doe. Dat zo’n visueel georiënteerd bedrijf als Nintendo dan toch rekening begint te houden met mensen met een visuele beperking ontroert me eerlijk gezegd een beetje. Nu nog een speciale audioconsole voor volledig blinde mensen en dan kunnen ze in mijn ogen niets meer fout doen.

Videoland: een doorgekraste afspeelknop

Gestrand in Videoland

Geschatte leestijd: 4 minuten

Beste makers van Videoland, Allereerst wil ik jullie complimenteren met het hele idee achter dit platform. Zo’n beetje alle films en series van RTL zijn bij jullie te bekijken voor een redelijk bedrag per maand. Er is alleen één ding dat ons, visueel beperkten, nogal dwars zit om van jullie dienst gebruik te maken, en dat is de ontoegankelijkheid van jullie app. Het zal jullie waarschijnlijk niet geheel onbekend zijn dat ook wij gebruik maken van een smartphone en of tablet en dat we deze niet enkel gebruiken om te bellen/gebeld te worden. Nee, wij zitten ook op Facebook, sturen Whatsappjes naar onze familie en vrienden en ja, misschien heel verrassend, maar wij kijken ook films en series. Nu is dit bij de meeste platforms inmiddels geen issue meer, denk hierbij aan Netflix of NlZiet. Deze apps zijn voor ons negenennegentig procent toegankelijk, omdat ze goed samenwerken met de schermlezers op onze smartphones. Jullie app doet dit voor laten we zeggen, twee procent en dat is voor zo’n groot platform best een beetje om te huilen, vinden jullie zelf ook niet? Laat ik eens wat specifieker zijn en jullie meenemen op mijn blinde reis door Videoland, met Apples voiceover als onze gids.

Een reisje door Videoland

Het drama begint, hoe ironisch, al op het beginscherm van de app, waar ik tot mijn grote verbazing zie dat best veel essentiële knoppen ‘grijs’ zijn, ik kan er dus niet op drukken. Goed, niet ideaal, maar ik weet wat ik wil kijken, dus dan maar naar het zoekveld. Yes, dat gaat goed. Even de naam van de des betreffende serie intypen en zoeken maar. Oké dan, ik zie nu wat onzin staan over acteurs en regisseurs, maar de serie die ik wil kijken is in geen velden of wegen te bekennen en ik weet heel zeker dat deze serie hier te vinden is, toch voor de zekerheid probeer ik nogmaals te zoeken, maar deze keer naar een andere serie. Het resultaat is niet erg verrassend en nogal frustrerend, alweer dezelfde ongein over acteurs en regisseurs. Gelukkig is er op het moment iemand met goed zicht in de buurt en vraag ik of er wat materiaal in mijn kijklijst gezet kan worden. Nadat dat is gebeurt probeer ik naar deze lijst te navigeren. Na wat gedoe met knoppen, die ieder zo om hun eigen duistere redenen niet meewerken, ben ik er dan eindelijk en kan ik beginnen met kijken.

Een korte pauze…?

Als ik even later op de bank helemaal verdiept ben in mijn serie, gaat ineens de bel. Oké, even naar de pauzeknop zoeken, maar waar zit dat ding? Dan valt het me op dat het kijkscherm er nogal vreemd uitziet. Er zijn iets van twee knoppen en geen van die knoppen is de pauzeknop. Degene die voor de deur staat heeft kennelijk geen geduld, want de bel gaat nog een keer. Nou, dan maar helemaal uit de app gaan en mijn iPhone vergrendelen. Hè hè, dat helpt, maar wat een gedoe zeg. Na de nodige plichtplegingen bij de voordeur wil ik weer verder gaan met kijken en wonder boven wonder, dat lukt ook nog zonder de nodige frustraties. Laat ik het alleen maar niet hebben over de capriolen die ik later moest uithalen om weer uit het kijkscherm te komen en een andere serie op te zoeken. Conclusie: De app van Videoland is voor visueel beperkten echt een ontoegankelijk en onoverzichtelijk drama en ik heb me laten vertellen dat de website er al niet beter aan toe is en ook mensen met goed zicht regelmatig verdwalen in dit doolhof van knopjes en icoontjes.

Veel betere kijk apps

Zelf ben ik groot fan van de apps van NLZiet, Netflix en Disney+. Deze apps zijn over het algemeen erg toegankelijk, al zijn bij NLZiet sommige knoppen nogal vreemd of gewoon niet gelabeld, maar ze doen het wel en als je eenmaal de functie van de knoppen weet is het prima te doen. Verder is het jammer dat je bij de Apple devices de ondertiteling bij films en series niet kan laten voorlezen, iets dat bij Netflix en Disney+ wel mogelijk is. Maar goed, dit weegt niet op tegen alle nadelen die de app en website van Videoland ons te bieden hebben. Ik heb gehoord dat het vanaf september verplicht is dat alle apps voor iedereen toegankelijk moeten zijn, dus, beste makers van Videoland, er is werk aan de winkel, want op deze manier slaan jullie behoorlijk de plank mis bij een vrij grote doelgroep. Mijn advies: ga eens brainstormen met wat ervaringsdeskundigen, dat levert vast wat op.